Samanyolu Galaksisi Nedir ve Biz Neresindeyiz?

By Burak Atan

Samanyolu, içerisinde Güneş Sistemi‘nin de bulunduğu, Yerel Küme‘nin bir parçası olan çubuklu sarmal türde bir galaksidir. Gözlemlenebilir Evren‘deki milyarlarca galaksiden sadece bir tanesidir. Samanyolu, Kozmik mikrodalga arka plan radyasyonuna göre saniyede yaklaşık 552 kilometre hızla uzayda hareket etmektedir. Andromeda galaksisi saniyede 110 kilometre hızla Samanyolu’na yaklaşmaktadır. Samanyolu ile Andromeda galaksisi’nin 4,5 milyar yıl içerisinde çarpışması bekleniyor.

Bu resim, galaksimiz Samanyolu ile komşu galaksi Andromeda arasındaki tahmin edilen birleşmede bir aşamayı göstermektedir. 3.75 milyar yıl sonra Dünya’nın gece gökyüzünü temsil eden bu görüntüde, Andromeda (solda) ve Samanyolu (sağda). (Telif : NASA)

Antik çağda Yunan filozofları, Samanyolu’nun yıldızlarla dolu olduğunu düşünmüşlerdir. Bu fikri destekleyecek ilk kanıt, 1610 yılında Galileo Galilei’den gelmiştir. Bir teleskopla galaksiyi inceleyen Galilei, Samanyolu’nun çok sayıdaki yıldızın bir araya gelmesinden oluştuğunu fark etmiştir. Immanuel Kant, 1755’teki bilimsel incelemesinde, galaksimizin de Güneş Sistemi’mize benzer biçimde kütleçekim ile bir arada tutulan, dönen halkalı bir yıldız kümesi olduğunu ifade etmiştir. Samanyolu Gök Adası’nın biçimi ve Güneş’in gök ada içindeki konumu hakkındaki ilk girişim, 1785’te gökyüzünün farklı bölgelerindeki yıldızları özenle sayan William Herschel’den geldi. Herschel, Güneş Sistemi’ni galaksinin merkezine yakın bir yere koyarak galakisinin biçimini gösteren bir diyagram hazırladı.

1785’te William Herschel tarafından sayılan yıldızlardan yola çıkılarak hazırlanan Samanyolu diyagramı. O dönemde Güneş, gök ada merkezine yakın olduğu zannedildiğinden gök ada merkezine yakın olarak işaretlenmiştir (Günümüzde Güneş’in gök ada merkezine yaklaşık 26.000 ışık yılı uzaklıkta olduğunu biliyoruz.) (Telif : Vikipedi)

Ancak galaksinin büyük bölümlerinin gerçek şeklini gizleyen gaz ve toz bulutlarını hesaba katmadı. Robert Julius Trumpler’in 1930’da açık yıldız kümeleri üzerinde çalışırken bu etkiyi ölçmesinden sonra hesaba katılmaya başlandı ve günümüzdeki galaksi görünümü kuramlarına ulaşıldı. Galaksi adının kökeni, eski Yunancada bizim galaksimizi belirtmek üzere kullanılan “sütlü, süt gibi, sütsü” anlamlarına gelen “galaxias” sözcüğü ya da “süt dairesi” anlamındaki “kyklos galaktikos” teriminden gelmektedir.

Andromeda galaksisi ve uydu galaksileri M32 (Galaksi merkezinin sol üst tarafında bulunmaktadır), M110 (Galaksi merkezinin alt tarafında bulunmaktadır). (Telif : Wikipedia)

Şu anda Samanyolu’na en yakın galaksi, Büyük Köpek Cüce Galaksisi’dir. Güneş sisteminden 25,000 ışık yılı, galaksi merkezinden ise 42,000 ışık yılı uzaktadır. Galaksi, çoğunluğu kırmızı dev yıldızlardan oluşan yaklaşık 1 milyar civarında yıldız içermektedir. Bu uydu gökadanın yapısı, Samanyolunun muazzam kütleçekimi sebebi ile deformasyona uğramıştır ve büyük ihtimalle ileride Samanyolu ile birleşerek tamamen onun bir parçası olacaktır. En yakın sarmal galaksi ise 2,5 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan Andromeda Galaksisi’dir.

Samanyolu galaksisinin kollarının adları ve Güneş’in yeri (Telif : NASA)

Galaksimizin tam merkezinde Sagittarius A* adında muazzam derecede çekim kuvvetine sahip inanılmaz ölçüde büyük bir kara delik bulunmaktadır. Samanyolu, 4 ana koldan oluşmaktadır. Bunların isimleri; Perseus, Cygnus, Scutum-Crux, Sagittarius’tur. Güneş, bu kollardan Sagittarius ana kolunun yan kolu olan Orion ara kolunda yer almaktadır. Güneş, galaksinin merkezinden 26.000 ışık yılı uzaklıktadır. Ayrıca Güneş, Galaksi etrafında bir turunu 220 milyon yılda tamamlamaktadır. Güneş Sistemi’miz saatte 800.000 km hızla hareket etmektedir. Yani Güneş gerçek anlamıyla “doğduğundan” beri Samanyolu merkezi etrafında 18.4 tur atmıştır.

 

“Ne zaman aya bakarsam, zaman makinesinde gibi hissediyorum.” – Buzz Aldrin

 

Kaynaklar ;

https://en.wikipedia.org/wiki/Andromeda%E2%80%93Milky_Way_collision

https://tr.wikipedia.org/wiki/Samanyolu

https://www.evrenbilim.com/samanyolu-galaksisi/

https://evrimagaci.org/samanyolu-galaksisi-nedir-galaksimiz-hakkinda-ne-kadar-bilgiye-sahibiz-7997

http://www.astronomievi.com/galaksiler/samanyolu-galaksisi/

https://solarsystem.nasa.gov/resources/285/the-milky-way-galaxy/

https://space-facts.com/galaxies/milky-way/

Ayrıca gibi olabilir

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı