Plüton Nedir ve Nasıl Keşfedilmiştir?

By Burak Atan

Plüton, Güneş Sistemi‘nde bilinen en büyük ikinci cüce gezegen ve doğrudan Güneş’in etrafinda dönen en büyük on birinci gökcismidir. Güneş Sisteminde bulunan diğer cüce gezegenler: Ceres, Eris, Haumea ve Makemake’dir.  Plüton’un ismi Roma mitolojisinde yeraltı dünyasının tanrısı olan Plüton’dan gelir. Yunan mitolojisindeki karşılığı Hades’tir. Bu isim Oxford, İngiltere’den 11 yaşındaki kız çocuğu Venetia Burney tafından önerilmiştir.

NASA’nın New Horizons uzay aracı, 14 Temmuz 2015’te plüton’un bu yüksek çözünürlüklü gelişmiş renk görünümünü yakaladı. (Telif : NASA)

Plüton’un yüzey sıcaklığı -238 °C’dir ve Plüton’un yüzeyinin bu kadar soğuk olmasının sonucunda zaman zaman sahip olduğu ince atmosfer dahi buz tutmaktadır. Pluto’nun bilinen beş adet uydusu vardır. Charon en büyük uydusudur ve yaklaşık Plüton’un yarısı boyutundadır. Hubble Uzay Teleskobunu kullanan gökbilimciler, Pluto’nun diğer dört uydusu olan: Nix, Hydra, Kerberos ve Styx’i keşfettiler. Bu dört uydunun her biri Charon’dan çok daha küçük boyuta sahiptir.

Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen Plüton ve 5 uydusunun görünümü (Telif : The New York Times)

Plüton’un keşfi Clyde Tombaugh sayesinde yapılmıştır. Tombaugh, 4 Şubat 1906’da, Amerika Birleşik Devletleri‘nde doğmuştur. Ailesi Kansas‘a taşındıktan sonra, Tombaugh ilk teleskobunu yaptı ve Lowell Gözlemevi‘ne Jüpiter ve Mars ile ilgili gözlemlerine ait resimler yolladı. Bunun sonucunda Tombaugh’a iş teklifi yapıldı. Kansas’tan gelen Tombaugh‘a Plüton’u saptama görevini verdi. Tombaugh iki hafta arayla çekilmiş fotoğraf çiftlerinde sistematik imajlama yoluyla, fotoğrafları karşılaştırarak, herhangi bir nesne değişikliği olup olmadığını araştırdı.

Plüton’un kaşifi Clyde Tombaugh’un ailesinin çiftliğinde kendi yaptığı 9 inçlik teleskopuyla çekilen fotoğrafı (Telif : Vikipedi)

Tombaugh, levhaları hızla aşağı ve yukarı yönlerde değiştirerek değişiklikleri saptamaya çalışıyordu. Bu yöntem sayesinde konumu değişmiş olan herhangi bir nesne bulunabiliyordu. 18 Şubat 1930’da Tombaugh, aynı yılın Ocak ayının 23’ü ve 29’unda çektiği iki imaj arasında önemli bir görüntü devinimi olduğunu fark etti. 21 Ocak’ta çekilen çözünürlüğü iyi olmayan bir fotoğraf da bu yeni cismi onaylıyordu. Daha sonra yapılan dikkatli gözlemler de bu yeni cismi onayladı ve 13 Mart 1930’da Harvard Kolej Gözlemevi Plüton’un saptandığını duyurdu.

1930 yılında, Lowell Gözlemevi’nde amatör bir astronom olan Clyde Tombaugh, altı gün arayla çekilen bu iki görüntüdeki arka plan yıldızlarında hareket eden küçük bir ışık noktasını fark etti. Bu küçük ışık noktası Plüton’du. (Telif : The New York Times)

Plüton, 1930’da keşfedildiğinden 2006 yılına kadar, Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak değerlendirilmiştir. 24 Ağustos 2006’da, Uluslararası Astronomi Birliği, Güneş Sistemi’nde bir gezegen olmanın koşullarını tanımlamıştır. Bu tanımlama sonrasında Plüton gezegenlikten çıkartılmış, Eris ve Ceres ile birlikte yeni bir küme olan “Cüce Gezegenler” diğer bir adıyla “Kuiper Kuşağı” sınıfına dahil edilmiştir. NASA Plüton’u keşfetmek için 19 Ocak 2006 tarihinde New Hozirons adında bir uzay aracı göndermiştir. Bu, Plüton ve uydularına uçacak olan ilk uzay aracıydı. New Hozions 2015 yılının Temmuz ayında Plüton’a ulaşmıştır ve şu an derin uzaya doğru olan yolculuğuna devam etmektedir.

New Horizons uzay aracı tarafından Plüton ve uydusu Charon’un 12 Nisan 2015 tarihinde başlayıp, 18 Nisan 2015 tarihinde sonlanan 6,5 gün boyunca 13 kez çekilen görüntünün birleşimi. (Telif : NASA

 

“İnsan, Dünya’nın üzerinde (atmosferin üstüne ve ötesine) yükselmeli, çünkü yalnızca yaşadığı dünyayı tam olarak o zaman anlayacaktır.” – Sokrates

 

Kaynaklar ;

https://space-facts.com/pluto/

https://www.nasa.gov/audience/forstudents/5-8/features/nasa-knows/what-is-pluto-58.html

https://bilimfili.com/pluton-gezegenlikten-cikartildi/

https://www.evrenbilim.com/pluton/

http://www.astronomievi.com/cuce-gezegenler/pluton-cuce-gezegeni/#Plutonun_Tarihi

https://tr.wikipedia.org/wiki/Pl%C3%BCton

https://tr.wikipedia.org/wiki/New_Horizons

https://tr.wikipedia.org/wiki/Clyde_Tombaugh

https://www.nytimes.com/interactive/2015/01/13/science/space/photos-of-pluto-from-nasa-new-horizons.html

Ayrıca gibi olabilir

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı