Oort Bulutu Nedir ve Nerededir?

By Burak Atan

Oort bulutu, Güneş‘in etrafında dönen kuyruklu yıldız kümesi olarak tanımlanabilir. Güneş’ten Oort bulutuna olan mesafe o kadar büyüktür ki, onu daha yaygın mil veya kilometre birimlerinde değil, astronomik birimlerde tanımlamak daha kolay ve anlaşılırdır. Bir astronomik birim Dünya ve Güneş arasındaki mesafe yani, yaklaşık 150 milyon kilometreye eşittir. Bu kuyruklu yıldızların Güneş’e enberi uzaklığı 5 ila 50, enöte uzaklığı ise 30.000 ila 100.000 Astronomik Birim’dir.

Oort bulutundan güneş sisteminin iç kısmına olan mesafe ve en yakın yıldızlardan ikisi astronomik birimlerde ölçülür. Ölçek logaritmiktir; belirtilen her mesafe, önceki mesafeden on kat daha uzaktır. Kırmızı ok, yaklaşık 300 yıl içinde Oort bulutuna ulaşacak olan uzay sondası Voyager 1'in yerini gösteriyor. (Telif : Wikipedia)

Oort bulutundan güneş sisteminin iç kısmına olan mesafe ve en yakın yıldızlardan ikisi astronomik birimlerde ölçülür. Ölçek logaritmiktir; belirtilen her mesafe, önceki mesafeden on kat daha uzaktır. Kırmızı ok, yaklaşık 300 yıl içinde Oort bulutuna ulaşacak olan uzay sondası Voyager 1’in yerini gösteriyor. (Telif : Wikipedia)

Unutulmamalıdır ki en uzaktaki yörüngeleri Plüton‘un yörüngesinin ötesinde yani ortalama 39 Astronomik Birim ötede bulunmaktadır. Bu bulutun dış tabakası, 10.000 Astronomik Birim uzaklıktaki buzlu cisimler üzerinde, Güneş’in etkisinin diğer yıldızlardan daha az olduğu düşünülmektedir. Oort Bulutu’nun dışına erişildiğinde, Güneş’in etkisinin son derece zayıfladığı hesaplanmaktadır. Güneşe en yakın yıldız olan Proxima Centauri bizden 270.000 Astronomik Birim uzaklıkta olduğundan, Oort bulutunun dış kısmına oldukça yakındır. Bu da kuyruklu yıldızların yörüngelerini yakınından geçtikleri Proxima Centauri gibi yıldızlar tarafından değiştirilebilir.

Bu dört panel, güneş sisteminin en uzak noktalarında yer alan trans-neptunian nesne 90377 Sedna'nın yerini göstermektedir. Sol üstten saat yönünde hareket etmektedir. İlk panel, iç gezegenlerin ve Jüpiter'in yörüngelerini ve asteroit kuşağını göstermektedir. İkinci panelde, Sedna Neptün ve Kuiper kuşağı nesnelerinin yörüngeleri gösterilir. Sedna'nın tam yörüngesi, üçüncü panelde 2004'te nesnenin konumu ile birlikte Güneş'e en yakın mesafeye ulaştı. Son panel, Sedna'nın bu büyük eliptik yörüngesinin küresel Oort bulutunun iç kenarında olduğunu göstermektedir. (Telif : <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Oort_bulutu">Vikipedi</a>)

Bu dört panel, güneş sisteminin en uzak noktalarında yer alan trans-neptunian nesne 90377 Sedna’nın yerini göstermektedir. Sol üstten saat yönünde hareket etmektedir. İlk panel, iç gezegenlerin ve Jüpiter’in yörüngelerini ve asteroit kuşağını göstermektedir. İkinci panelde, Sedna, Neptün ve Kuiper kuşağı nesnelerinin yörüngeleri gösterilir. Sedna’nın tam yörüngesi, üçüncü panelde 2004’te nesnenin konumu ile birlikte Güneş’e en yakın mesafeye ulaşmıştır. Son panel, Sedna’nın bu büyük eliptik yörüngesinin küresel Oort bulutunun iç kenarında olduğunu göstermektedir. (Telif : Vikipedi)

Bunun sonucu, ya Güneş Sistemi’ne doğru ya da yörüngeyi değiştiren yıldıza doğru yönelirler. Oort bulutundaki nesnler çoğunlukla su, amonyak ve metan’dan oluşmaktadır. Bulutun içerisinde 2 tirilyon civarında nesne olduğu tahmin edilmektedir. Bazı kuyruklu yıldızların yörüngeleri çok uzun olduğundan, bilim insanları oort bulutunun bu kuyruklu yıldızların çoğunun kaynağı olduğundan şüpheleniyorlar. Örneğin, 2014 yılında Mars’a çok yakın bir geçiş yapan Siding Spring (C/2013 A1) kuyruklu yıldızı, önümüzdeki 740.000 yıl boyunca iç güneş sistemine geri dönmeyecek.

Siding Spring (C/2013 A1) adlı kuyruklu yıldızın Hubble Uzay Teleskobu tarafından 11 Mart 2014 tarihinde çekilmiş fotoğrafı. (Telif : Wikipedia)

Siding Spring (C/2013 A1) adlı kuyruklu yıldızın Hubble Uzay Teleskobu tarafından 11 Mart 2014 tarihinde çekilmiş fotoğrafı. (Telif : Wikipedia)

90377 olarak da bilinen planetoid Sedna, 2003 yılında keşfedildiğinde iç Oort Bulutundan olduğu düşünülmüştü. Sedna oldukça küçük bir cüce gezegendir. Plüton’dan daha küçük, yaklaşık 1.000 km’lik bir çapa sahiptir. Güneş çevresindeki geniş yörüngesini yaklaşık 11.500 yılda tamamlar. Aslına bakılırsa Sedna, Kuiper Kuşağı ile çok daha uzakta yer alan Oort Bulutu arasında gelip giden aşırı eliptik yörüngeye sahip olan bir gezegenciktir.

Cüce gezegen Sedna’nın keşfedilmesini sağlayan teleskop görüntüsü. Bu fotoğrafta yer alan gökyüzü bölgesinde, arka plandaki yıldızlara göre küçük bir hareket gerçekleştiren bir gökcismi olduğu farkedildi. Daha sonra bu cismi izleyen gökbilimciler, onun aslında cüce bir gezegen olduğunu anladılar. (Telif : Kozmik Anafor)

Gezegenlere yakın bölgelerde gözlmelenen uzun dönemli kuyruklu yıldızların Oort bulutundan geldiği düşünülse de, bu güne kadar uzak Oort Bulutunun içerisinde bulunan hiçbir nesne gözlemlenemedi ve şu an için teorik bir kavram olarak kaldı. Ancak bilim insanları tarafından uzun dönemli kuruklu yıldızlar için en yaygın kabul gören teori olmaya devam etmektedir.

 

“Gerçek müzeler, zamanın uzaya dönüştürüldüğü yerlerdir.” – Orhan Pamuk

 

Kaynaklar ; 

https://tr.wikipedia.org/wiki/Oort_bulutu

https://evrimagaci.org/oort-bulutu-nedir-2074

http://www.astronomievi.com/oort-bulutu/oort-bulutu-nedir/

https://theplanets.org/oort-cloud/

https://solarsystem.nasa.gov/solar-system/oort-cloud/overview/

https://space-facts.com/oort-cloud/

https://www.kozmikanafor.com/cok-uzaklardan-gunese-bakmak-sedna/

Ayrıca gibi olabilir

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı