Keşfedilmiş En Büyük Kanyon Valles Marineris Nedir?

By Burak Atan
Valles Marineris veya Mariner Vadisi, Mars gezegenindeki birbirine bağlı geniş bir kanyon sistemidir. Tharsis bölgesinin hemen doğusundan başlayıp Mars ekvatoru boyunca devam etmektedir. 4.000 km uzunluğunda, 200 km genişliğinde ve 7 km derinliğindeki Valles Marineris kanyonu, Arizona‘daki Büyük Kanyon‘dan on kat daha uzun, yedi kat daha geniş ve yedi kat daha derindir. Hal böyle olunca devasa boyutu onu Güneş Sistemindeki En Büyük Kanyon yapıyor.
Keşfedilmiş En Büyük Kanyon Valles Marineris Nedir?

Mariner 9 uzay aracının yapım aşaması sırasında çekilen görüntüsü. (Telif : Vikipedia)

Valles Marineris kanyonu, NASA’nın 30 Mayıs 1971 tarihinde Mars yörüngesine gönderdiği uzay aracı Mariner 9 tarafından keşfedilmiştir ve ismini bu uzay aracından almıştır. Valles Marineris sistemi, batıdan Noctis Labyrinthus ile başlayıp, doğuya doğru Tithonium ve Ius Chasmata ile devam eder. Ardından Melas ve Ophir Chasmata ile Coprates Chasma birleşip, GangesCapri ve Eos Chasmata‘ya kadar uzanır. Nihayetinde, kuzey düzlükleriyle kaotik arazinin birleştiği bir kanalda son bulmaktadır.

Keşfedilmiş En Büyük Kanyon Valles Marineris Nedir?

Valles Marineris kanyonunun Viking 1 uzay aracı tarafından çekilen mozaik görüntüsü. (Telif : Vikipedia)

Yıllar içerisinde Valles Marineris’in oluşumu hakkında birçok farklı teoriler olmuştur. 1970’lerde fikirler, buzul iklimlerinde permafrostun erimesi olan su veya termokarst aktivitesi ile erozyon idi. Thermokarst aktivitesi katkıda bulunabilir, ancak su ile erozyon sorunlu bir mekanizmadır. Çünkü sıvı su, tipik olarak Dünya’nın atmosferik basıncının yaklaşık %1’ini ve 148 K ila 310 K sıcaklık aralığını deneyimleyen Mars yüzey koşullarında mevcut olamaz.

Keşfedilmiş En Büyük Kanyon Valles Marineris Nedir?

Valles Marineris’in bir parçasını oluşturan Ganj Chasma’nın küçük bir bölümünün fotoğrafı. (Telif : Vikipedia)

Birçok bilim insanı geçmişte Mars yüzeyinde sıvı su aktığını kabul etmektedir. Valles Marineris akan su ile aşınıp büyümüş olabilir. 1972 yılında McCauley tarafından yapılan bir başka hipotez, yer altı magmasının geri çekilmesiyle oluşan kanyonların olmasıydı. 1989 yılı civarında, boyutlu kırılma ile bir oluşum teorisi önerildi. En çok anlaşılan teori, Valles Marineris‘in Doğu Afrika Yarışı gibi yarık faylarından oluşması, daha sonra çatlak duvarlarının erozyon sonucu çökmesi ile daha büyük hale getirilmesidir.

Keşfedilmiş En Büyük Kanyon Valles Marineris Nedir?

Valles Marineris’deki Coprates Chasma’da gerçekleşen mevsimsel akışlar. (Telif : Vikipedia)

Valles Marineris’in akan lavlardan oluştuğu teorisi de ileri sürülmüştür. Bilim insanları son zamanlarda ise Valles Marineris’in Mars kabuğundaki büyük bir tektonik kırılmanın sonucu oluştuğu fikrini ileri sürmüşlerdir. Ancak çoğu araştırmacı, bunun batıdaki Tharsis bölgesinde kalınlaşan kabuk olarak oluştuğunu ve daha sonra erozyonla genişlediğini kabul etmektedir.

 

Kaynaklar ;

http://www.universe-galaxies-stars.com/Valles_Marineris.html

https://www.britannica.com/place/Valles-Marineris

https://mars.nasa.gov/gallery/atlas/valles-marineris.html

https://tr.wikipedia.org/wiki/Valles_Marineris

https://en.wikipedia.org/wiki/Valles_Marineris

https://en.wikipedia.org/wiki/Mariner_9

 

Ayrıca gibi olabilir

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı