James Webb Uzay Teleskobu Nedir ve Ne Zaman Fırlatılacak?

By Burak Atan
James Webb Uzay Teleskobu ayrıca Webb olarak adlandırılmaktadır. Hubble Uzay Teleskobunun halefi (halefi kelimesi birinin ardından gelip onun makamına geçen kimse anlamına gelmektedir) olması planlanan bir kızılötesi uzay teleskobudur. Webb, NASA‘nın başkanlığında 15 farklı devletin, Avrupa Uzay Ajansı ve Kanada Uzay Ajansı‘nın ortak yürüttüğü bir projedir.
NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'ndeki temiz odasında bulunan James Webb Uzay Teleskobunun görüntüsü. (Telif : <a href="https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Images/2017/04/JWST_lights_out_inspection">ESA</a>)

NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’ndeki temiz odasında bulunan James Webb Uzay Teleskobunun görüntüsü. (Telif : ESA)

Teleskobun ismi, 1961 ile 1968 yılları arasında görev yapmış NASA’nın ikinci yöneticisi olan James Edwin Webb’in anısına verilmiştir. Amerika’nın ilk insanlı uzay uçuşlarını, Mercury ve Gemini programlarını kendi döneminde gerçekleştiren Webb, bunun yanında insanlığın Ay’a ulaşmasını sağlayan Apollo programlarını da başlatmıştır. Sadece insanlı görevlerle ilgilenmekle kalmayan Webb, NASA’nın Mariner ve Pioneer robotik sondaları üzerinde çalışmaya başlamasını da sağlamıştır.

James Edwin Webb'in 1966 yılında çekilen fotoğrafı. (Telif : <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/James_E._Webb#/media/Dosya:James_E._Webb,_official_NASA_photo,_1966.jpg">Wikipedia</a>)

James Edwin Webb’in 1966 yılında çekilen fotoğrafı. (Telif : Wikipedia)

Webb Teleskobu’nun geliştirilmiş kızılötesi çözünürlüğü eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyet sağlayacaktır. Webb, Büyük Patlama’dan sonra, 13,5 milyar yıldan fazla süre önce oluşan ilk galaksileri görebilecek. Esas bilimsel hedefi ise evrende yer alan daha uzaktaki cisimleri; diğer temel cihazlar veya Hubble’ın görmediği cisimleri gözlemlemek olacak. 1990 yılında uzaya gönderilen Hubble Uzay Teleskobunun ayna çapı 2,4 metredir. Webb, 6,5 metre çapındaki aynası ile mevcut roketler için çok büyük bir teleskoptur. Bu yüzden teleskobun aynaları 18 adet altıgen biçimli altın kaplamalı berilyum aynadan oluşmakta. Teleskop fırlatılmak üzere rokete konulurken katlanacak ve uzaya çıktıktan sonra tekrar açılacak. Webb’in kızılötesi kameraları çok hassas olduğu için Güneş’ten, Dünya’dan ve Ay’dan gelen ışığa karşı koruma kalkanları bulunmaktadır. Sahip olduğu 5 katmanlı güneş kalkanı, 1 milyon faktörlü güneş yağı sürmeye eşdeğerdir.

NASA Mühendisi Ernie Wright, NASA'nın Marshall Uzay Uçuş Merkezi'nde bulunan James Webb Uzay Teleskopunun birincil ayna segmentlerinin önünde dramatik bir poz veriyor. (Telif : <a href="https://cdn.mos.cms.futurecdn.net/WqF8fE8gUe6jmU5r65QhcM.jpg">space.com</a>)

NASA Mühendisi Ernie Wright, NASA’nın Marshall Uzay Uçuş Merkezi’nde bulunan James Webb Uzay Teleskopunun birincil ayna segmentlerinin önünde dramatik bir poz veriyor. (Telif : space.com)

James Webb Uzay Teleskobu, Hubble Uzay Teleskobu gibi Dünya‘yı yörünge almayacak. Webb, Dünya’dan 1,500,000 milyon kilometre uzakta bulunan ikinci Lagrange noktası veya L2 olarak bilinen noktada konumlanarak Güneş‘i yörünge alacak ve -235 derecelik bir sıcaklıkta çalışacak. Hubble’ın görüş alanı Güneş ve Dünya tarafından kısıtlanmaktadır, 90 dakikalık yörünge süresince gözlem yaparken bu durumun hesaba katılması gerekmekte. Yani hedeflenen bir gözlem noktası için zaman kısıtlaması var. Webb, L2 noktasında kelimenin tam anlamıyla sabit kalacak ve Güneş ve Dünya’ya göre her zaman aynı bölgede yer alacağı için çok daha geniş bir alanı rahatça gözleyebilecek.

James Webb Uzay Teleskobu’nun konumlanacağı Lagrange noktasını gösteren diyagram. (Telif : <a href="https://www.kozmikanafor.com/james-webb-uzay-teleskopu/">Kozmik Anafor</a>)

James Webb Uzay Teleskobu’nun konumlanacağı Lagrange noktasını gösteren diyagram. (Telif : Kozmik Anafor)

Webb’in Parçalarının yapımı tamamlanmış durumda. Teleskobun karmaşık sistemlerinin testleri ve montajda yaşanan zorluklar nedeniyle teleskobun fırlatma tarihi saysız kez ertelendi. NASA tarafından en son verilen fırlatma tarihi ise 31 Mart 2021. Teleskobun toplam maliyetinin 2019 yılının Ekim ayı itibarıyla 10 milyar dolara ulaştığı açıklandı. Teleskobun 31 Mart 2021 tarihinde Fransız Guyanasından, Ariane 5 roketi ile birlikte uzaya fırlatılması hedefleniyor.

James Webb Uzay Teleskobunu uzaya çıkaracak olan Ariane 5 roketinin görüntüsü. (Telif : <a href="https://www.esa.int/Enabling_Support/Space_Transportation/Launch_vehicles/Ariane_5">ESA</a>)

James Webb Uzay Teleskobunu uzaya çıkaracak olan Ariane 5 roketinin görüntüsü. (Telif : ESA)

 

“Astronomi, ruhu yukarı bakmaya zorlar ve bizi bu dünyadan diğerine götürür.” – Platon

 

Kaynaklar ;

https://scienceblogs.com/startswithabang/2011/07/08/what-the-james-webb-space-tele

https://en.wikipedia.org/wiki/James_Webb_Space_Telescope

https://jwst.nasa.gov/content/about/index.html

https://www.uzaydanhaberler.com/2016/11/13/james-webb-uzay-teleskobu-hakkinda-10-bilgi/

https://www.evrenbilim.com/james-webb-uzay-teleskobu/

https://astroturk.net/james-webb-uzay-teleskobu/

https://www.kozmikanafor.com/james-webb-uzay-teleskopu/

https://tr.wikipedia.org/wiki/James_Webb_Uzay_Teleskopu

Ayrıca gibi olabilir

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanmaktadır. Bu konuda iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz devre dışı bırakabilirsiniz. Kabul et Daha Fazlası

Çerez Kullanımı